OJS saytiga DOI ulash qanday amalga oshiriladi?

Jurnal Crossref a'zoligini olgach, navbatdagi amaliy vazifa — saytda DOI berish jarayonini yo'lga qo'yish. O'zbekistondagi ko'pchilik ilmiy jurnallar OJS (Open Journal Systems) platformasidan foydalanadi va yaxshi yangilik shundaki, OJS DOI bilan ishlash uchun tayyor vositalarga ega. Ushbu maqolada jarayonning umumiy tartibini ko'rib chiqamiz.

Boshlashdan oldin nima kerak?

DOI ulashdan oldin quyidagilar tayyor bo'lishi lozim:

• faol Crossref a'zoligi va tashkilotga ajratilgan DOI prefiksi;
• Crossref tizimiga kirish ma'lumotlari (depozit uchun login va parol);
• ishlab turgan OJS sayti (imkon qadar yangiroq versiya);
• saytda maqolalarning to'liq metama'lumotlari: sarlavha, mualliflar, annotatsiya, sana.

Agar hali a'zolik bosqichida bo'lsangiz, avval Crossref a'zoligi haqidagi maqolamizni o'qib chiqing.

1-bosqich: DOI plaginini yoqish va sozlash

OJS boshqaruv panelida DOI funksiyasi alohida modul sifatida yoqiladi. Sozlashda quyidagilar belgilanadi:

1. DOI qaysi obyektlarga berilishi — maqolalar, sonlar yoki qo'shimcha fayllar;
2. tashkilotning DOI prefiksi;
3. suffiks shabloni — DOI ning ikkinchi qismi qanday shakllanishi (masalan, jurnal qisqartmasi, yil va maqola raqami asosida).

Suffiks shablonini boshidanoq puxta o'ylab tanlash muhim: keyinchalik uni o'zgartirish allaqachon berilgan DOI larga ta'sir qilmasligi kerak, chunki berilgan DOI doimiy hisoblanadi.

2-bosqich: Crossref eksport modulini sozlash

DOI saytda ko'rinishi uchun uni Crossref bazasida ro'yxatdan o'tkazish kerak — bu jarayon depozit deyiladi. OJS da buning uchun Crossref eksport moduli xizmat qiladi. Unda depozit yuboruvchi tashkilot ma'lumotlari va Crossref hisobiga kirish ma'lumotlari kiritiladi. Sozlangach, depozitni ikki usulda yuborish mumkin: OJS dan to'g'ridan-to'g'ri avtomatik yuborish yoki XML faylni yuklab olib, Crossref tizimiga qo'lda topshirish.

3-bosqich: birinchi depozit va tekshiruv

Birinchi depozitni kichik hajmda — bitta son yoki bir nechta maqola bilan qilish tavsiya etiladi. Yuborilgach, Crossref tizimida depozit holatini tekshiring: xatolar bo'lsa, tizim qaysi maydonda muammo borligini ko'rsatadi. Eng ko'p uchraydigan xatolar:

• metama'lumotlardagi bo'sh yoki noto'g'ri maydonlar (sana, muallif ismlari);
• URL manzillarning noto'g'ri ko'rsatilishi;
• bir xil suffiksning takrorlanishi.

Depozit muvaffaqiyatli o'tgach, DOI havolasini brauzerda ochib ko'ring — u doi.org orqali maqola sahifasiga yo'naltirishi kerak. Yangi ro'yxatga olingan DOI faollashishi uchun biroz vaqt ketishi mumkinligini yodda tuting.

Maslahat: har yangi son chiqqanida depozitni darhol yuborishni odat qiling. "Keyin birdaniga yuklaymiz" yondashuvi amalda xatolar to'planishiga va maqolalarning DOI siz qolib ketishiga olib keladi.

Jarayonni mutaxassisga topshirish

Texnik sozlash bir martalik ish bo'lsa-da, unda tajriba muhim: noto'g'ri suffiks shabloni, chala metama'lumot yoki noto'g'ri sozlangan eksport keyin ko'p vaqt oladi. JurnalKonsalting jamoasi OJS saytiga DOI ulashni to'liq bajarib beradi (2 mln so'm) — sozlash, sinov depoziti va tahririyatga qisqa yo'riqnoma bilan. Ilgari bajargan ishlarimizni portfolio sahifasida ko'rishingiz mumkin.

Ko'p so'raladigan savollar

OJS ning eski versiyasida DOI ulash mumkinmi?

Ko'p hollarda mumkin, ammo eski versiyalarda modullar cheklangan yoki xatoliklar ko'proq bo'ladi. Imkon bo'lsa, avval OJS ni yangilab olish — keyingi barcha ishlarni osonlashtiradi.

DOI saytda ko'rinyapti, lekin ochilmayapti. Nima qilish kerak?

Bu odatda DOI saytda ko'rsatilgan, ammo Crossref'da hali ro'yxatga olinmagan holat. Depozit yuborilganini va uning holatini Crossref tizimida tekshiring — xato bo'lsa, tuzatib qayta yuboring.

Depozitni har safar qo'lda yuborish kerakmi?

Yo'q, OJS to'g'ri sozlansa, depozitni boshqaruv panelidan bir necha bosishda yuborish mumkin. Muhimi — har son uchun bu qadamni unutmaslik va natijani tekshirish.