Maqola qabul jarayonini qanday avtomatlashtirish mumkin?

Email orqali qabul qilish nega ishlamay qoladi?

Ko'pchilik jurnallar ishni oddiy usulda boshlaydi: mualliflar maqolani tahririyat emailiga yuboradi, kotib ularni papkalarga saqlaydi, taqrizchilarga qo'lda jo'natadi. Oyiga 5–10 maqola kelganda bu chidasa bo'ladigan tartib. Lekin oqim 30–50 maqolaga yetganda muammolar boshlanadi:

• Qaysi maqola qaysi bosqichda ekani hech kimga aniq emas;
• Taqrizchiga yuborilgan xat va eslatmalar unutiladi, muddatlar o'tib ketadi;
• Muallif holatni so'rab qayta-qayta yozadi, kotib vaqtining yarmi javob yozishga ketadi;
• Fayl versiyalari chalkashadi — qaysi variant yakuniy ekanini topish qiyin;
• Kotib almashsa, butun tarix uning pochtasi bilan birga yo'qoladi.

Bularning barchasi bitta yechim bilan hal bo'ladi — elektron tahririyat tizimiga o'tish.

Elektron tahririyat tizimi nimalarni avtomatlashtiradi?

Dunyoda eng keng tarqalgan ochiq kodli yechim — OJS (Open Journal Systems). Undan minglab jurnal foydalanadi va u qabul jarayonining deyarli barcha bosqichlarini qamrab oladi:

• Elektron topshirish — muallif saytda ro'yxatdan o'tib, maqolani bosqichma-bosqich forma orqali yuklaydi: metama'lumotlar, annotatsiya, kalit so'zlar, fayllar. Talablarga javob bermaydigan topshiriq tizimdan o'tmaydi.
• Avtomatik xabarnomalar — maqola qabul qilingani, taqrizga yuborilgani, qaror chiqqani haqida xatlar tizim tomonidan yuboriladi.
• Taqriz kuzatuvi — taqrizchi tayinlash, muddat belgilash, eslatma yuborish va xulosalarni yig'ish bitta oynada amalga oshadi.
• Versiyalar nazorati — har bir maqolaning barcha varianti va yozishmalar tarixi bitta ishda saqlanadi.
• Nashr — qabul qilingan maqolalar sonlarga biriktiriladi va bir tugma bilan saytda e'lon qilinadi.

Avtomatlashtirishga o'tish bosqichlari

1. Joriy jarayonni yozib chiqing. Maqola kelganidan e'lon qilingunigacha bo'lgan barcha qadamlar, mas'ullar va muddatlarni jadvalga tushiring. Tizim aynan shu jarayonni aks ettirishi kerak.
2. Platformani o'rnating va sozlang. OJS bepul, lekin server, o'rnatish, o'zbek tiliga moslashtirish va dizayn ustida ishlash talab etiladi. Bu bosqichni mustaqil bajarish yoki tayyor xizmatdan foydalanish mumkin — JurnalKonsalting jurnallar uchun OJS asosidagi saytlarni qabul jarayoni to'liq sozlangan holda topshiradi, tayyor ishlarni portfolio sahifasida ko'rish mumkin.
3. Rollarni taqsimlang. Bosh muharrir, bo'lim muharrirlari, kotib va taqrizchilarga tizimda tegishli huquqlar beriladi.
4. Shablonlarni tayyorlang. Qabul, rad etish, tuzatishga qaytarish xatlari uchun tayyor matnlar kiritiladi — keyin ular avtomatik yuboriladi.
5. Sinov soni bilan ishga tushiring. Bitta sonni to'liq tizim orqali o'tkazib, jamoani o'rgating, so'ng email orqali qabulni butunlay to'xtating.

Maslahat: o'tish davrida ikki kanalni parallel yuritmang. Saytda 'Maqolalar faqat elektron tizim orqali qabul qilinadi' deb e'lon qiling va emailga kelgan maqolalarga tizim havolasi bilan avtomatik javob sozlang — aks holda jamoa ikki joyda ish yuritishga majbur bo'ladi.

Avtomatlashtirish nimani o'zgartiradi?

Tizimga o'tgan tahririyatlarda kotibning texnik yumushlari sezilarli kamayadi: xat yozish, holat haqida javob berish, fayl qidirish deyarli yo'qoladi. Muharrir istalgan vaqtda barcha maqolalarning holatini bitta jadvalda ko'radi. Mualliflar uchun jarayon shaffof bo'ladi — ular shaxsiy kabinetida maqola qaysi bosqichda ekanini kuzatadi.

Bundan tashqari, indeksatsiya bazalariga ariza topshirishda elektron tahririyat tizimining mavjudligi jiddiy ustunlik beradi: taqriz jarayoni hujjatlashtirilgani, muddatlar va statistika tizimdan olinishi mumkinligi ekspertlarda ishonch uyg'otadi. Taqriz jarayonining o'zini qanday qurish haqida peer-review maqolamizda batafsil to'xtalganmiz.

Ko'p so'raladigan savollar

OJS haqiqatan bepulmi?

Ha, OJS ochiq kodli va litsenziya to'lovisiz. Ammo uni ishlatish uchun hosting, domen, o'rnatish va texnik xizmat xarajatlari bo'ladi — bularni o'zingiz qoplashingiz yoki tayyor xizmat paketidan foydalanishingiz mumkin.

Kichik jurnalga ham tizim kerakmi?

Oyiga bir necha maqola qabul qiladigan jurnal ham tizimdan yutadi: jarayon tarixi saqlanadi, indeksatsiya talablariga tayyorlik oshadi va jurnal o'sganda qayta qurish shart bo'lmaydi.

Mualliflar tizimda ishlashga qiynalmaydimi?

Dastlab ba'zi mualliflarga yordam kerak bo'ladi. Saytga qisqa video yoki bosqichma-bosqich yo'riqnoma joylashtirish bu muammoni asosan hal qiladi — bu haqda mualliflar qo'llanmasi maqolasida yozganmiz.