Psixologiya jurnalida test va so'rovnoma natijalarini qanday taqdim etish kerak?

Psixologiya sohasidagi tadqiqotlarning katta qismi test va so'rovnomalarga asoslanadi. Biroq ko'plab mualliflar natijalarni maqolaga kiritishda tuzilmasiz yoki chalkash tarzda taqdim etadi, bu esa taqrizchilar va o'quvchilar uchun tushunishni qiyinlashtiradi. Tahririyat sifatida bunday holatlarning oldini olish uchun mualliflarga aniq yo'riqnoma berish katta ahamiyatga ega. Quyida test va so'rovnoma natijalarini qanday tartibda taqdim etish kerakligi bo'yicha asosiy tavsiyalar keltirilgan.

Instrumentni tasvirlash

Har qanday test yoki so'rovnoma natijalarini taqdim etishdan oldin, mualliflar foydalanilgan instrumentni to'liq tasvirlashi kerak: uning nomi, muallifi, savollar soni va o'lchov shkalasi ko'rsatilishi lozim. Agar test mahalliy tilga moslashtirilgan bo'lsa, bu jarayon ham qisqacha izohlanishi tavsiya etiladi. Bunday shaffoflik o'quvchiga natijalarning qay darajada ishonchli ekanligini baholash imkonini beradi va tadqiqotning takrorlanishini osonlashtiradi. Ba'zi hollarda test mualliflik huquqi bilan himoyalangan bo'ladi, shu sababli uni tadqiqotda qo'llashdan oldin tegishli ruxsatnoma olish yoki litsenziya shartlariga rioya qilish zarur. Mualliflar bu haqda maqolada qisqacha eslatib o'tishi, taqrizchilarga instrumentdan qonuniy foydalanilganini ko'rsatadi. Agar test bir necha submodul yoki kichik shkaladan iborat bo'lsa, har birining alohida maqsadi va o'lchov birligi ham tushuntirilishi maqoladagi natijalarni tushunishni osonlashtiradi.

Ishonchlilik va asoslilik ko'rsatkichlari

Psixometrik instrumentlar bilan ishlashda ishonchlilik, masalan ichki muvofiqlik ko'rsatkichi, va asoslilik tahlili natijalari keltirilishi lozim. Bu ko'rsatkichlar tadqiqot metodologiyasi qismida yoki alohida kichik bo'limda taqdim etilishi mumkin. Mualliflar quyidagilarni hisobga olishi tavsiya etiladi:

• Instrumentning asl versiyasidagi ko'rsatkichlarni keltirish
• O'z tadqiqotidagi tanlanmada qayta hisoblangan ko'rsatkichlarni ko'rsatish
• Ikkalasi o'rtasidagi farqni, agar mavjud bo'lsa, izohlash

Bundan tashqari, agar tanlanma hajmi nisbatan kichik bo'lsa, ishonchlilik ko'rsatkichlarining beqaror bo'lishi mumkinligini alohida ta'kidlash foydali. Bu holatda mualliflar natijani ehtiyotkorlik bilan talqin qilish kerakligini o'quvchiga eslatishi, ilmiy halollik nuqtai nazaridan to'g'ri yondashuv hisoblanadi. Ko'plab tajribali muharrirlar bunday eslatmalarni maqolaning kuchli tomoni sifatida baholaydi, chunki bu mualliflarning metodologik bilim darajasini ko'rsatadi.

Natijalarni jadval va grafik orqali taqdim etish

Katta hajmdagi raqamli ma'lumotlarni matn ichida sanab o'tirish o'rniga, jadval yoki grafik shaklida taqdim etish o'quvchi uchun ancha qulay. Jadvallarda o'rtacha qiymat, standart chetlanish va tegishli statistik ko'rsatkichlar aniq tuzilmada berilishi kerak. Matnda esa jadvaldagi eng muhim natijalarga qisqacha izoh berish, ularni takrorlamasdan tushuntirish yetarli bo'ladi. Bu yondashuv maqolani ortiqcha uzaytirmasdan, o'quvchiga asosiy xulosalarni tez tushunish imkonini beradi. Grafik turini tanlashda ham ma'lumot xususiyatiga mos kelishi muhim: guruhlarni solishtirish uchun ustunli diagramma, vaqt o'zgarishini ko'rsatish uchun esa chiziqli grafik ko'proq qulaylik yaratadi. Rangli elementlardan foydalanganda ularning matbaa yoki elektron nashrda bir xil aniqlikda ko'rinishini oldindan tekshirish tavsiya etiladi, aks holda ba'zi belgilar farqlanmay qolishi mumkin.

Maslahat: har bir jadval va grafikka aniq sarlavha va zarur izohlarni qo'shing, shunda ular matndan ajratib olingan holda ham tushunarli bo'ladi.

Natijalarni talqin qilishda ehtiyotkorlik

Statistik ahamiyatli natija har doim ham amaliy ahamiyatga ega degani emas. Mualliflar natijalarni talqin qilishda haddan tashqari umumlashtirishdan saqlanishi va tanlanma cheklovlarini ochiq tan olishi lozim. Bu jihat, ayniqsa, kichik tanlanmalar bilan ishlangan tadqiqotlarda muhim ahamiyat kasb etadi. Tahririyat, ushbu masalalar bo'yicha mualliflarga tayyor qo'llanma taqdim etishni istasa, jurnal nizomini shakllantirishda maslahat olish uchun JurnalKonsalting jamoasiga murojaat qilishi mumkin.

Etik jihatlarni unutmaslik

Psixologik test o'tkazishda ishtirokchilarning roziligi va maxfiyligi masalasi alohida ahamiyatga ega. Maqolada ishtirokchilarga qanday tarzda ma'lumot berilgani va ularning roziligi qanday olinganligi qisqacha, ammo aniq ko'rsatilishi kerak. Savollaringiz bo'lsa, bog'lanish orqali murojaat qilishingiz mumkin.

Ko'p so'raladigan savollar

Barcha savolnoma savollarini maqolaga kiritish kerakmi?

Shart emas, ko'pincha to'liq so'rovnoma ilova sifatida beriladi, matnda esa asosiy tarkib va shkala tavsifi keltiriladi.

Ishonchlilik ko'rsatkichi past bo'lsa, natijani nashr etib bo'lmaydimi?

Bu jurnal siyosatiga bog'liq, ammo odatda past ko'rsatkich sabab tan olinib, cheklov sifatida izohlansa, natija baribir ilmiy qiziqish uyg'otishi mumkin.