Ilmiy maqolada natijalar va muhokama qismi qanday farqlanadi?

Ko'plab yangi mualliflar natijalar va muhokama bo'limlarini bir-biriga aralashtirib yuboradi. Aslida bu ikki bo'lim tubdan boshqa vazifani bajaradi: biri faktlarni taqdim etadi, ikkinchisi esa ularni izohlaydi. Bu farqni tushunish maqolani ancha izchil qiladi va taqrizchiga matnni tushunishni osonlashtiradi, shuningdek muallifning o'z fikrini aniqroq tuzishga ham yordam beradi.

Natijalar qismining vazifasi

Natijalar bo'limida faqat tadqiqot davomida olingan ma'lumotlar, izohsiz va sharhsiz tarzda taqdim etiladi. Bu yerda nima topildi degan savolga javob beriladi, nega shunday bo'ldi degan savol esa keyingi bo'limga qoldiriladi. Jadval va grafiklar odatda aynan shu qismda joylashtiriladi, matnda esa ularning eng muhim jihatlari so'z bilan ham tasvirlanadi, ammo raqamlar takror-takror keltirilmaydi. Natijalarni taqdim etishda mantiqiy ketma-ketlikka amal qilish, masalan tadqiqot savollari tartibida bayon etish, o'quvchi uchun qulaylik yaratadi.

Natijalarni taqdim etishda barcha to'plangan ma'lumotni emas, balki tadqiqot savollariga bevosita aloqador bo'lgan qismlarni tanlab berish tavsiya etiladi, aks holda matn ortiqcha og'irlashadi. Agar tadqiqotda kutilmagan yoki farazga zid natija chiqqan bo'lsa, uni ham yashirmasdan, ochiq taqdim etish ilmiy halollik nuqtai nazaridan muhim, hatto bu natija tadqiqotning asosiy g'oyasiga to'liq mos kelmasa ham. Raqamli ma'lumotlarni taqdim etishda o'lchov birligi va aniqlik darajasini har doim izchil saqlash kerak, aks holda o'quvchida chalkashlik yuzaga kelishi mumkin.

Muhokama qismining vazifasi

Muhokama bo'limida olingan natijalar izohlanadi, ularning ilgari amalga oshirilgan tadqiqotlar bilan qanday bog'liqligi ko'rsatiladi. Bu qismda quyidagilar keltiriladi:

• Natijalarning tadqiqot maqsadiga qanday javob berishi.
• Natijalarning boshqa tadqiqotchilar ishlari bilan mos yoki farqli tomonlari.
• Tadqiqotning cheklovlari (limitations).
• Amaliy yoki nazariy ahamiyati.
• Kelgusi tadqiqotlar uchun tavsiyalar.

Ba'zi jurnallarda natijalar va muhokama bir bo'limga birlashtirilgan bo'ladi, bunday holatlarda ham ikki mantiqiy qatlamni, ya'ni faktlar va izohni aralashtirmaslik muhim.

Muhokama qismini yozishda o'z natijalaringizni boshqa mamlakat yoki kontekstdagi tadqiqotlar bilan solishtirish ham foydali, bu tadqiqotingizning kengroq ilmiy landshaftdagi o'rnini ko'rsatishga yordam beradi. Shu bilan birga, farqlarning sababini taxmin qilishda haddan tashqari qat'iy xulosalardan qochish, balki ehtimoliy izohlar sifatida taqdim etish to'g'riroq yondashuv hisoblanadi. Muhokama qismini juda uzun yoki ortiqcha takrorlar bilan to'ldirmaslik, faqat eng muhim topilmalarga chuqurroq to'xtalib, qolganlarini qisqa keltirish matnni o'quvchi uchun yanada qulay qiladi.

Ikkalasini qanday aralashtirmaslik kerak

Natijalar qismini yozayotganda o'zingizga bu jumla faktmi yoki mening talqinimmi deb savol berish foydali. Agar jumla bu shuni ko'rsatadiki yoki sabab shundaki kabi izohlovchi so'zlar bilan boshlansa, u odatda muhokama qismiga tegishli bo'ladi. Bu oddiy mashqni har bir paragrafga qo'llash matnning tuzilishini ancha izchil qiladi va tahrirlash jarayonini ham osonlashtiradi.

Maslahat: natijalar qismini yozib bo'lgach, undagi har bir gapni qayta o'qing va agar u xulosa yoki sabab-oqibat bog'lanishini bildirsa, uni muhokama bo'limiga ko'chiring.

Umumiy tavsiyalar

Muhokama qismida ortiqcha umumlashtirishdan qochish, faqat olingan ma'lumotlarga asoslangan xulosalar chiqarish tavsiya etiladi. Cheklovlarni ochiq tan olish maqolaning ishonchliligini pasaytirmaydi, aksincha, tadqiqotning halolligini ko'rsatadi. Muhokama qismini yozishda o'z natijalaringizni ortiqcha bo'rttirmasdan, xolis baholash ham katta ahamiyatga ega. Statistik ahamiyat va amaliy ahamiyat orasidagi farqni tushunish ham muhokama qismini yozishda foydali, chunki statistik jihatdan ahamiyatli natija har doim ham amaliy jihatdan katta ta'sirga ega bo'lavermaydi. Muhokama qismida grafik yoki jadvaldagi raqamlarni takror keltirishdan ko'ra, ularning nima anglatishini, nega muhimligini tushuntirishga urg'u berish o'quvchi uchun qiziqarliroq va foydaliroq bo'ladi. Agar bu ikki bo'limni farqlashda qiyinchilik bo'lsa, tayyor ishlar namunasini portfolio bo'limidan ko'rib chiqish foydali bo'ladi, zarur bo'lsa JurnalKonsalting jamoasi maqolani qayta ko'rib chiqishda yordam berishi mumkin.

Ko'p so'raladigan savollar

Natijalar va muhokamani bitta bo'limda yozsa bo'ladimi?

Ha, ba'zi jurnallarda bu ikki qism birlashtirilgan holda talab qilinadi, lekin faktlar va izoh mantiqan baribir ajratilgan bo'lishi kerak.

Muhokama qismida yangi natija keltirish mumkinmi?

Yo'q, muhokama faqat natijalar qismida keltirilgan ma'lumotlarni izohlashi kerak, yangi faktlar bu yerda kiritilmaydi.