Maqolani yuborishdan oldin qanday tahrir qilish kerak?

Maqolani yozib tugatish jarayonning yarmi xolos. Uni jurnalga yuborishdan oldin diqqat bilan tahrir qilish, ko'p hollarda, dastlabki qabul qilinish ehtimolini sezilarli darajada oshiradi. Shoshilinch yuborilgan maqola, hatto yaxshi tadqiqotga asoslangan bo'lsa ham, texnik kamchiliklar tufayli qaytarilishi mumkin, bu esa jurnalga yuborishning butun jarayonini kechiktiradi.

Tahrirning necha bosqichi bo'ladi

Professional tahrir odatda bir necha alohida bosqichdan iborat bo'ladi: mazmuniy tahrir, tuzilma tahriri va til hamda korrektura tahriri. Bu bosqichlarni bir vaqtda emas, ketma-ket amalga oshirish tavsiya etiladi, chunki har biri e'tiborni turli jihatlarga qaratadi va ularni aralashtirish sifatni pasaytiradi. Har bir bosqichni alohida sessiyada bajarish, e'tiborni tarqatmaslikka yordam beradi.

Mazmuniy va tuzilma tahriri

Birinchi bosqichda matnning umumiy mantiqiy izchilligi tekshiriladi: har bir bo'lim o'z vazifasini bajaryaptimi, xulosalar natijalarga mos keladimi, kirishda qo'yilgan savolga javob berilganmi. Bu bosqichda ko'pincha butun paragraflar ko'chiriladi yoki qayta yoziladi, shuning uchun uni yakuniy til tekshiruvidan oldin bajarish kerak, aks holda ortiqcha ish takrorlanadi va vaqt behuda sarflanadi.

Tuzilma tahriri bosqichida har bir paragrafning bitta asosiy fikrga bag'ishlanganini, paragraflar orasidagi o'tish tabiiy ekanini tekshirish tavsiya etiladi. Agar bir paragrafda bir nechta bog'liq bo'lmagan fikr aralashib ketgan bo'lsa, uni alohida paragraflarga bo'lish matnni yanada tushunarli qiladi. Bu bosqichda, shuningdek, har bir bo'lim boshqa bo'limlar bilan qanday bog'lanishini, masalan kirishda qo'yilgan savolga xulosada javob berilganini ham qayta tekshirish foydali. Ba'zan mazmuniy tahrir jarayonida butun bir bo'limni ko'chirish yoki qayta joylashtirish zarurati tug'iladi, bu esa oddiy holat hisoblanadi va matn sifatini oshiradi.

Yakuniy tekshirish ro'yxati

Maqolani yuborishdan oldin quyidagi ro'yxat bo'yicha tekshirib chiqish tavsiya etiladi:

• Barcha bo'limlar jurnal talab qilgan tartibda joylashganmi.
• Adabiyotlar ro'yxati va matn ichidagi sitatalar bir-biriga mos keladimi.
• Jadval va rasmlar raqamlangan va matnda havola berilganmi.
• Imlo va grammatik xatolar yo'qmi.
• Fayl formati va hajmi jurnal talablariga mos keladimi.
• Mualliflar ro'yxati va ularning aloqa ma'lumotlari to'g'ri kiritilganmi.

Yakuniy tekshiruv ro'yxatini bajarishda har bir bandni alohida, shoshilmasdan ko'rib chiqish tavsiya etiladi, chunki bir nechta tekshiruvni bir vaqtda amalga oshirishga urinish ko'pincha xatolarni o'tkazib yuborishga olib keladi. Ro'yxatni qog'ozga chop etib, har bir bandni belgilab borish ham diqqatni jamlashga yordam beradi, ayniqsa uzun va murakkab maqolalarda.

Maslahat: matnni yuborishdan kamida bir kun oldin tahrirlashni tugating, keyin unga yangi ko'z bilan qayta qarang, bu kichik xatolarni topishga yordam beradi.

Boshqa odamga o'qitish nega foydali

Muallifning o'zi ko'pincha o'z matnidagi xatolarni payqamaydi, chunki miya taniqli matnni avtomatik to'g'rilab o'qiydi. Shu sababli matnni hamkasb yoki tajribali muharrirga o'qitib, tashqi nazar bilan tekshirtirish juda foydali. Chetdan qaragan o'quvchi ko'pincha muallif payqamagan mantiqiy uzilishlarni ham topa oladi. Agar mustaqil vaqt yetishmasa, JurnalKonsalting jamoasi professional korrektura va tahrir xizmatlarini taklif etadi, batafsil ma'lumot tariflar sahifasida keltirilgan.

Til va korrektura tahriri eng oxirgi bosqich bo'lib, bu davrda imlo, punktuatsiya va grammatik xatolar, shuningdek bir xil so'zning ortiqcha takrorlanishi tekshiriladi. Bu bosqichda maqolani baland ovozda o'qib chiqish ham foydali, chunki og'zaki o'qishda ko'zga tashlanmagan noqulay jumlalar eshitishda darrov sezilib qoladi. Raqamlar, sana va o'lchov birliklarining butun matn davomida bir xil formatda yozilganini tekshirish ham shu bosqichning muhim qismi hisoblanadi. Yakuniy tahrirdan so'ng maqolani jurnalning texnik talablariga, masalan shrift, interval va sarlavha formatlashga mosligini yana bir bor solishtirib ko'rish, keyingi bosqichda texnik sabablarga ko'ra qaytarilish xavfini kamaytiradi.

Ko'p so'raladigan savollar

Tahrirni bir necha kunga bo'lish shartmi?

Shart emas, lekin tavsiya etiladi, chunki vaqt oralig'i matnga tashqi nazar bilan qarash imkonini beradi va xatolarni topishni osonlashtiradi. Ayniqsa uzun yoki murakkab maqolalarda bu tanaffus yanada muhim ahamiyat kasb etadi.

Avtomatik grammatik tekshiruv dasturlari yetarlimi?

Ular foydali, lekin ilmiy uslub va mantiqiy izchillikni to'liq baholay olmaydi, shuning uchun inson tomonidan tahrir ham zarur. Shu sababli ularni yakuniy tekshiruv sifatida emas, dastlabki yordamchi vosita sifatida qarash to'g'riroq.