
Tibbiy maqolalarda bemor maxfiyligini saqlash, rozilik olish tartibi va tahririyat nazorati haqida.
Bemor maxfiyligi nima uchun ustuvor masala
Tibbiyot sohasidagi ilmiy nashriyot boshqa fanlardan bir muhim jihati bilan farq qiladi: bu yerda ishlatiladigan ma'lumotlar ko'pincha real odamlarning shaxsiy va nozik holatlariga tegishli bo'ladi. Shu sababli, bemor maxfiyligini saqlash masalasi tibbiy maqolalar tayyorlashning ajralmas qismiga aylanadi va bu borada har qanday beparvolik jiddiy oqibatlarga olib kelishi mumkin. Mualliflar ko'pincha bu masalani yetarlicha jiddiy qabul qilmaydi, biroq tahririyat bu borada doimo ehtiyotkorlikni talab qilishi kerak.
Tibbiy maqolalarda ko'pincha aniq klinik holatlar, tashxis tarixi va davolash jarayoni tasvirlanadi. Agar bu ma'lumotlar orqali bemorning shaxsini aniqlash mumkin bo'lsa, bu nafaqat axloqiy, balki huquqiy muammolarga ham olib kelishi mumkin. Shu sababli tibbiyot jurnallari bemor maxfiyligini saqlashga alohida e'tibor qaratadi. Bu holat ayniqsa kamdan-kam uchraydigan kasalliklar yoki noyob klinik holatlar tasvirlangan maqolalarda yanada dolzarb bo'lib, chunki bunday holatlarda bemorni bilvosita aniqlash ehtimoli odatdagidan yuqori bo'ladi.
Raqamli davrda bemor ma'lumotlarini himoya qilish yanada murakkablashdi, chunki maqolalar internetda cheksiz muddatga saqlanib qoladi va istalgan vaqtda qidiruv tizimlari orqali topilishi mumkin. Shu sababli, bir marta noto'g'ri ochib yuborilgan ma'lumotni butunlay yo'q qilish deyarli imkonsiz bo'lib qoladi.
Shaxsni aniqlash mumkin bo'lgan ma'lumotlar qanday olib tashlanadi
Maqolada quyidagi ma'lumotlar odatda umumlashtirilgan yoki olib tashlanadi:
- Bemorning to'liq ismi, manzili yoki aloqa ma'lumotlari
- Yuz yoki tanadagi individual belgilarni aniq ko'rsatuvchi tasvirlar
- Aniq davolanish sanalari va muassasa nomlari, agar zarur bo'lmasa
- Kamdan-kam uchraydigan holatlarda bemorni bilvosita aniqlashga imkon beruvchi tafsilotlar
Agar tasvir yoki video material ishlatilishi zarur bo'lsa, bemorning ko'zlari yoki boshqa tanish belgilarini yashirish kabi qo'shimcha choralar ko'riladi.
Rozilik olish tartibi
Ko'p hollarda, ayniqsa noyob klinik holatlarni tasvirlashda, bemordan yoki uning qonuniy vakilidan yozma rozilik olish talab etiladi. Bu rozilik bemorning ma'lumotlari qanday maqsadda va qanday shaklda ishlatilishini aniq tushuntirgan holda olinishi kerak. Rozilik hujjati odatda maqola bilan birga tahririyatga taqdim etiladi, ammo nashr etilmaydi.
Rozilik hujjati faqat imzo emas, balki bemorga tushunarli tilda tayyorlangan tushuntirish xatiga ham ega bo'lishi kerak. Bemor o'z ma'lumotlari qanday ko'rinishda va qaysi auditoriyaga taqdim etilishini aniq tasavvur qila olishi lozim. Ko'p muallifli tadqiqotlarda maxfiylikka rioya qilish mas'uliyati barcha mualliflar o'rtasida taqsimlanadi, ammo amalda ko'pincha faqat bosh muallif bu masalaga e'tibor beradi. Jurnal tahririyati barcha mualliflardan maxfiylik talablariga rioya qilinganligini alohida tasdiqlashni so'rashi tavsiya etiladi.
Tahririyat darajasidagi nazorat mexanizmlari
Tahririyat o'z navbatida har bir maqolani qabul qilishdan oldin maxfiylik talablariga rioya qilinganligini tekshirishi kerak. Bu vazifa ko'pincha etika qo'mitasi yoki mas'ul muharrir zimmasiga yuklatiladi. Agar shubhali holat aniqlansa, maqola muallifga qaytariladi va qo'shimcha tushuntirish yoki tuzatish so'raladi.
Agar maqola nashr etilgandan keyin maxfiylik buzilgani aniqlansa, jurnal tezkor choralar ko'rishi, jumladan maqolani vaqtincha yopish yoki tuzatilgan versiyasini joylashtirish imkoniyatini ko'rib chiqishi kerak. Bunday vaziyatlar uchun oldindan tayyorlangan ichki tartib mavjud bo'lishi foydali. Xalqaro tibbiyot jurnallarining aksariyati maxfiylik siyosatini alohida sahifada ochiq joylashtiradi, shunda har bir muallif va o'quvchi bu qoidalar bilan oldindan tanishishi mumkin.
Maslahat: klinik holat tasvirlangan har qanday maqolada, hatto kichik shubha bo'lsa ham, qo'shimcha maxfiylik tekshiruvidan o'tkazishni odatga aylantiring.
Jurnalingiz uchun maxfiylik siyosati va rozilik shakllarini ishlab chiqishda yordam kerak bo'lsa, bog'lanish orqali murojaat qiling. JurnalKonsalting jamoasi bunday ichki hujjatlarni tayyorlashda ko'maklashadi.
Bemor maxfiyligini saqlash, oxir-oqibat, nafaqat huquqiy talab, balki tibbiyot kasbining asosiy axloqiy tamoyillaridan biridir. Jurnal bu tamoyilga qanchalik jiddiy yondashsa, uning ilmiy jamoatchilik va bemorlar oldidagi obro'si shunchalik mustahkam bo'ladi. Shu sababli maxfiylik masalasi jurnal faoliyatining barcha bosqichlarida, boshidan oxirigacha, doimiy nazoratda bo'lishi kerak.
Ko'p so'raladigan savollar
Bemor roziligi bo'lmasa, klinik holat umuman yozilmaydimi?
Ba'zi hollarda ma'lumotlar to'liq anonimlashtirilsa, rozilik shart bo'lmasligi mumkin, ammo bu masala jurnal siyosatiga va rasmiy talablarga bog'liq. Bunday holatlarda ham, tasvir yoki tavsifda shaxsni aniqlash mumkin bo'lgan har qanday belgi olib tashlanishi shart. Har qanday holatda ham, tahririyat bu masalani alohida ehtiyotkorlik bilan ko'rib chiqishi tavsiya etiladi.
Retrospektiv tadqiqotlarda ham maxfiylik talab qilinadimi?
Ha, tadqiqot turidan qat'i nazar, bemor ma'lumotlarini himoya qilish talabi saqlanib qoladi. Bu qoida ma'lumotlar qanday to'plangan yoki qachon yig'ilganidan qat'i nazar amal qiladi, shuning uchun mualliflar bu jihatga har doim e'tibor qaratishi lozim.
Teglar
Maqola yoqdimi?
Do'stlaringizga ham ulashing


